على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3387

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

كننده . و كينه دارنده . ج : معاجزون . قوله تعالى : وَ الَّذِينَ سَعَوْا فِي آياتِنا مُعاجِزِينَ * اى يعاجزون الانبياء و اولياء اللّه و يقابلونهم و يمانعونهم ليصيروهم الى العجز عن امر اللّه تعالى او معاندين مسابقين او ظانين انهم يعجزوننا . معاجزة ( mo ' jazat ) م . ع . مبادرت كردن . و رفتن كسى چنان كه نتوان بر وى رسيدن . و با همديگر نبرد كردن در سبقت و پيشى گرفتن و ميل كردن بسوى چيزى . يق : عاجز الى ثقة اى مال . معاجزون ( mo'ajezuna ) ع . ج . معاجز . معاجلة ( mo ' jalat ) م . ع . عاجله بدينه معاجلة : بىمهلت گرفت وام را ازو . و عاجله بالعقوبة : زود گرفت او را و شتاب كرد در عقوبت وى . معاجيج ( ma ' jij ) ص . ع . رياح معاجيج : بادهاى تند گرد و غبارانگيز . معاجيل ( ma ' jil ) ا . ع . كوتاه‌ترين راهها كه زود به منزل رسيده شود . معاجين ( ma ' jin ) ع . ج . معجون . معاد ( ma ' d ) ا . ع . بازگشت . و جهان . و بهشت . و حج و مكه معظمه . و جاى بازگشت و جاى گردانيدن و مرجع و مصير . معاد ( ma ' d ) م . ع . عاد عودا و عودة و معادا . ر . عود . معاد ( ma ' d ) ا . پ . مأخوذ از تازى - جاى عود و جاى بازگشت . و آخرت و آن جهان . و معاد ساختن : درخواست كردن چيزى . معاداة ( mo ' d t ) م . ع . عادى معاداة و عداء . ر . عداء . معادات ( mo ' d t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - عداوت و دشمنى با يكديگر . معادة ( mo ' ddat ) م . ع . عاد معادة و عدادا . ر . عداد . معادل ( mo ' del ) ص . ع . همسر و همتا . معادل ( mo ' del ) ص . پ . مأخوذ از تازى - برابر و مساوى و يكسان . و مانند و مشابه و مقابل و مانند هم . و هم ارز و هم قيمت و هم قدر . و راست و درست . و بىمعادل : بىنظير و بىمثل و بىبرابر . معادلات ( mo ' del t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - چيزهايى كه برابر و معادل هم باشند . معادلة ( mo ' dalat ) م . ع . عادل معادلة و عدالا . ر . عدال . معادن ( ma ' den ) ع . ج . معدن . معاذ ( ma ' z ) م . ع . عاذعوذا و معاذا و معاذة و عياذا . ر . عوذ . معاذ ( ma ' z ) ا . ع . جاى پناه . و قولهم : معاذ الله اى اعوذ باللّه معاذا . و كذلك : معاذ وجه الله . معاذ ( mo ' z ) ا . ع . از اعلام است . معاذ الله ( ma ' z - ll h ) پ . كلمه انكار مأخوذ از تازى يعنى پناه مىبرم به خدا و اين كلمه را در انكار شديد گويند مانند كلمه بركست و يا برگست و ژگس . معاذب ( ma ' zeb ) ع . ج . معذب . و . ج . معذبة . معاذة ( ma ' zat ) م . ع . عاذ عوذا و معاذا و معاذة . ر . عوذ . معاذة ( ma ' zat ) ا . ع . افسون و تعويذ . و قولهم : معاذة الله اى اعوذ باللّه معاذة و كذا معاذة وجه اللّه . معاذير ( ma ' zir ) ع . ج . معذار . معاذير ( ma ' zir ) ا . پ . مأخوذ از تازى - پوزش و پوزشها و بهانه‌ها . معار ( me ' r ) و ( mo ' r ) ا . ع . اسبى كه بر مىگرداند سوار خود را از راه . معار ( mo ' r ) ص . ع . اسب بچرا و علف گذاشته شده . معار ( mo ' r ) ا . ع . اسب بركنده موى دنب . و اسب فربه . و اسب لاغر كردهء پس از فربهى . معاراة ( mo ' r t ) م . ع . عارى القوم معاراة و عراء : بر اسب بىزين سوار شدند آن قوم . معارة ( ma ' rat ) ا . ع . برگرديدگى . و هنگفتى . و زشت‌خويى . معارة ( mo ' rrat ) م . ع . عار معارة و عرارا . ر . عرار . معارج ( ma ' rej ) ع . ج . معرج ( ma'raj ) و ( me'raj ) . معارزة ( mo ' razat ) م . ع . هم‌ديگر را ستيهيدن . و دورادور و يك جانب بودن . و خلاف كردن . و با هم خشم كردن و گرفته و ترنجيده گرديدن . معارض ( mo ' rez ) ا . ع . ماده شترى كه بچه را بوى كند و شير ندهد . معارض ( mo ' rez ) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - مخالف و خصم و حريف و مدعى و مقابل . و معارض شدن : مقابل شدن و روبرو شدن و متعرض شدن و مانع گشتن . معارضة ( mo ' razat ) م . ع . عارضه معارضة و عراضا : دور شد از آن و يك سو گرديد و برگشت . و عارض فلانا : روبروى فلان سير كرد و پيشاپيش آمد فلان را در راه . و عارض الكتاب :